Wonend in Lapland, dichtbij de poolcirkel, is het me wel duidelijk wat er met kerst te vieren valt. Even voor kerst is de kortste dag van het jaar, de zon ontstijgt de horizon nog geen halve graad. Vanaf de kerst lengen de dagen in rap tempo, tot over een half jaar de langste dag drie weken duurt.

In Nederland hield ik niet zoveel van de kerst. In mijn kindertijd hadden we een kerstboom en een doos vol kerstspullen. Van al die blinkende sieraden in de doos vond ik de piek het mooiste, maar om onbegrijpelijke redenen moest de piek in de doos blijven, de kerstboom bleef piekloos. Voor de rest associeer ik de kerst met verdrietige kerstverhalen zoals De Kerststal van Knötelö, door Aart Staartjes ingesproken op LP, en met onbenullige onenigheden bij het kerstdiner. Voor de gelovigen is er tenminste nog het heilige schijnsel van de geboorte van Jezus, maar ik ben schoon van geloof opgevoed en kan me aan die Goddelijkheid niet warmen.

Maar stel nu, dat ik op een dag zou besluiten in God te geloven. Tot welke God moet ik me dan wenden? Ik moet alle Heilige boeken lezen om de juiste keuze te maken. Voor zover religie los staat van tradities, gaat het over geloof, dus zal ik het meest geloofwaardige Boek uitkiezen.

Na het lezen van de Boeken is het me al gauw duidelijk dat er één God is, want daar zijn de Koran, de Bijbel en de Thora het over eens. De Boeken laten verrassend weinig los over de aard van God, en op de achterflap ontbreekt een afbeelding waardoor we zouden kunnen zeggen: kijk, Allah heeft flaporen, Jaweh kijkt een beetje scheel en de christelijke God heeft een kromme neus. God laat zich slechts definiëren naar zijn werk, als een kunstenaar die geen interviews geeft; God is de schepper van de wereld, zeggen de Boeken, er is één wereld, en dus is Jaweh God, God is Allah en Allah is Jaweh.

Met deze drieëenheid lijkt de Godskwestie opgelost. Joden, Christenen en Islamieten aanbidden dezelfde God, namelijk de God van Abraham. Toch brengen de Boeken me enigszins in verwarring, want waarom laat één en dezelfde God drie verschillende Boeken na die verdeling (vergeef me dit eufemisme) zaaien?

Het is moeilijk om een keuze te maken voor een van de Boeken. Voor elk van de Boeken valt wel iets te zeggen, maar er valt evenveel tegenin te brengen, want ze handelen niet alleen over liefde, maar ook over geweld en onderdrukking met een neiging naar verbanning van andersdenkenden. De keuze zou misschien niet zorgvuldiger maar wel gemakkelijker zijn, als een religie me met de paplepel was ingegoten, of als Hij op een Heilig Moment zou verschijnen om me te wijzen welk Boek het juiste is.

Maar zo een Heilig Moment is slechts uitverkorenen gegund, en tot hen behoor ik blijkbaar niet. Ik lees alleen verhalen waar mijn verstand niet bij kan en wetten die in strijd zijn met die van mijn hart. Na het lezen van de Boeken schud ik slechts in verwarring mijn hoofd. Maar wat nu, denk ik opeens, als juist die verwarring mijn Heilige Moment is? Liet Hij ons de Heilige Boeken na om ons iets duidelijk te maken? Het verstand en het hart kregen we immers ook van Hem. Het verstand zegt me, dat het bestaan van drie verschillende Heilige Boeken slechts de bedoeling kan hebben om de mens te duiden dat we in Boeken geen wijsheid moeten zoeken, het geschreven woord is een leugen. Zonder de Boeken kan men een zuiver leven leiden, zonder hart en verstand niet.

In de Nederlandse schaatsploeg heerst twijfel: moet men naar Rusland afreizen voor de EK Allround, of is het beter van niet? Coach Jan van Veen heeft alvast een keuze gemaakt, hij laat de EK aan zich voorbij gaan vanwege de rol die Rusland speelt op het internationale toneel.

Dat is een verademing. In de sport is het namelijk lange tijd de mode geweest om de moraal opzij te schuiven. Dat kun je de sporter moeilijk kwalijk nemen, want topsport is individualisme pur sang en bovendien is topsport nauw verweven met nationalisme: topsporters kunnen daardoor internationaal bruggen bouwen als politici niet meer met elkaar kunnen praten.

Maar als een leider kampioenschappen naar zich toetrekt om het nationalisme verder te voeden, dient men voorzichtig te worden, want dan dreigt de sporter een politiek wapen te worden. Dat is het statement van schaatscoach Van Veen: sport is politiek. Het is dus goed dat er sporters zijn die bereid zijn om hun eigen sportieve belang opzij te zetten in dienst van het maatschappelijk belang.

Aan de oprechtheid van de schaatsers twijfel ik niet. Coach Van Veen noemde de buitenlandse politiek van Rusland als reden om van het reisje Rusland af te zien. Marijn de Vries noemde in haar column een andere reden: het geïnstitutionaliseerde gebruik van doping om Russische sporters op het wereldtoneel te laten presteren.

Er zijn genoeg redenen voor een kritische houding jegens Rusland en zijn leider Poetin, maar de Finse premier Alexander Stubb waarschuwde onlangs voor overdreven Russofobie. En daar zit wat in: de ‘foute zaken’ in Rusland krijgen in de Westerse kranten onevenredig veel aandacht, terwijl de positieve zaken, zoals bijvoorbeeld het politiek asiel van Edward Snowden, met louter scepsis worden ontvangen.

Er is het een en ander af te dingen op de kritiek jegens Rusland. In het Westen was bijvoorbeeld recent veel aandacht voor de invoering van een wet die homo- ‘propaganda’ verbiedt, omdat die wet kan worden misbruikt om homoseksualiteit zelf te bestraffen. Dit is vooralsnog echter nog niet gebeurd – slechts een handvol mensen is tot een geldboete veroordeeld na pro-homoseksuele uitingen in de media. Homoseksualiteit is in Rusland niet verboden, maar wel in tal van andere landen, waaronder Qatar, waar in 2022 het WK voetbal zal plaatsvinden.

De Russische betrekkingen met Oekraïne zijn uiteraard zorgelijk, maar ik begrijp niet goed waarom Europa niet instemt met verkiezingen in Oost-Oekraïne over eventuele onafhankelijkheid. Met een beetje moeite moeten zelfs daar toch wel eerlijke verkiezingen zijn te organiseren? Als het land werkelijk zo gespleten is, waarom moeten we de boel dan met geweld bij elkaar houden? Of gaat het ons helemaal niet om de Oekraïners, maar om de Europese invloedssfeer? Is het dan een banale krachtsmeting tussen Rusland en Europa over de ruggen van de bewoners, met schuld aan beide kanten?

Persoonlijk maak ik me net zoveel zorgen om Rusland, als om de anti-Russische eensgezindheid van de Westerse media. De Russische kranten schrijven wat Poetin wilt lezen, de Europese kranten schrijven wat wij willen lezen. Kritiek op Rusland scoort, een zelfkritische houding in het Russisch-Europees conflict kan op weinig sympathie rekenen. Zo hebben wij in Europa geen censuur nodig – die leggen we onszelf wel op. Zo was er bijvoorbeeld nauwelijks kritiek op de sancties tegen Rusland, die toch weinig democratisch zijn te noemen. Waarom ontbreekt bijvoorbeeld de naam van Roman Abramovitsj op de zwarte lijst Russen? Hij is een van de welvarendste en invloedrijkste Russen en een vertrouweling van Poetin. Het is een interessante, maar geen moeilijke vraag, want Abramovitsj is tevens eigenaar van de Engelse voetbalclub Chelsea. Tel maar na wat een boycot voor maatschappelijke impact zou hebben – ook het brave Europa gebruikt de sport dus als politiek wapen.

Europa zondigt bovendien nog meer: de grenzen zijn voor vreemdelingen hermetisch afgesloten, zodat jaarlijks duizenden mensen sterven in een poging Europa over zee te bereiken- we menen dat het onze verantwoordelijkheid niet is, maar wiens schuld is het dan wel? In de Verenigde Staten is de doodstraf, die in Rusland al lang is afgeschaft, nog steeds dagelijkse praktijk. Onlangs werd duidelijk dat de Verenigde Staten gebruik maakt van verschrikkelijke martelmethoden. Toch verwacht ik niet dat de Europese leiders hun Amerikaanse collega gaan opbellen om hun zorgen te uiten, laat staan dat we gaan overwegen om de Verenigde Staten te boycotten.

Waar ligt dan de grens? Wat accepteren we en wanneer moeten we een land boycotten? In hoeverre staat sport los van politiek? Twijfel is het beste antwoord op dergelijke vragen, schreef Wilfried de Jong. Ik ben het met hem eens, want in veel gevallen dient de sport prima om culturen te overbruggen en om mensenrechten te verspreiden.

Een van de problemen is, dat in bijna iedere sport kampioenschappen min of meer te koop zijn. Doordat er geen plafond is vastgesteld in wat een kampioenschap mag kosten, is de kandidaat met het grootste budget meestal degene die het kampioenschap mag organiseren. Qatar en Rusland zijn momenteel de landen die bereid zijn flink in de buidel te tasten om kampioenschappen te organiseren. Zouden er redelijke plafonds worden ingesteld, dan zouden sportieve en maatschappelijke belangen een grotere rol gaan spelen in de toewijzing van kampioenschappen en worden sporters niet zo gemakkelijk betrokken in het politieke spel.

Terugkomend bij de schaatsers, omarm ik, net als Wilfried de Jong, hun twijfel. Een kritische houding is altijd goed, er zijn geen gemakkelijke antwoorden in moeilijke kwesties. Twijfel is misschien geen antwoord op een vraag, maar wel de bevestiging ervan.

Beste Theo Hoex,

met groot ongenoegen heb ik zojuist vernomen dat de internationale atletiekfederatie IAAF heeft besloten dat de WK atletiek in 2019 zullen plaatsvinden in Doha, de hoofdstad van Qatar.

Het kan u niet ontgaan zijn dat Qatar op dit moment openlijk verdacht wordt van het WK voetbal van 2022 op oneigenlijke wijze te hebben bemachtigd. Vandaag verscheen in het nieuws, kort na de bekendmaking van de keuze van de IAAF, bovendien het bericht dat José María Odriozola, voorzitter van de Spaanse atletiekbond RFEA, scherpe kritiek heeft geuit op de toewijzing van de WK atletiek aan Doha, waarbij de WK met zo’n 28 miljoen euro zouden zijn gekocht.

Bovendien werd deze week bekendgemaakt dat Qatar op de vierde plaats van de slaveryindex staat. Er zijn internationaal grote zorgen over de werkomstandigheden van de bouw van de voetbalstadions voor het WK voetbal, er vallen duizenden doden en er zou sprake zijn van onderbetaalde en gedwongen arbeid.

Gezien deze bijzonderheden vind ik het uiterst kwalijk en bovendien verdacht dat de IAAF heeft gekozen voor Doha.

Ik wil u hierbij vragen om namens mij, en waarschijnlijk vele andere Nederlandse atleten

• er bij de IAAF op aan te dringen dit besluit terug te draaien vanwege de bijzondere omstandigheden hierboven benoemd.
• onderzoek te laten doen naar de vraag op welke manier dit besluit van IAAF tot stand is gekomen, aangezien er op het eerste gezicht een sterke verdenking op omkoping is.
• indien ondanks bovenstaande bezwaren de keuze voor Doha gehandhaafd blijft, erop toe te zien dat de werkomstandigheden van arbeiders die bij de voorbereidingen van de wereldkampioenschappen betrokken zijn, zodanig zijn, dat er geen onnodige slachtoffers zullen vallen en er geen gebruik wordt gemaakt van onderbetaalde of gedwongen arbeid, zodat onze atleten met een zuiver geweten kunnen deelnemen aan de kampioenschappen.